Mobbing kavramı İngilizce “mob” kökünden gelir ve aşırı şiddetle ilintili, yasaya uygun olmayan kabalık anlamındadır. Böyle düşündüğümüzde mobbingin yalnızca iş yaşamında olmadığını, yaşamımızın her alanında her gün mobbinge maruz kalabildiğimizi anlıyoruz. Neden? Cevabı çok basit: kabalık. Çocuklara daha okul öncesinde değerler eğitimi verilmesinin önemini buradan anlıyoruz.
Bir insan en temel olan değerler eğitimini tam almadığında, büyüyüp yetişkin bir birey olduğunda toplumdaki rolünü de kavrayamaz. Her birimiz kendi düşüncelerimizde önemli ve özeliz. Ancak toplum içinde diğer bireyleri de kendimiz gibi görmeli ve aynı değeri göstermeliyiz. Toplu taşıma araçlarında, herhangi bir çalışma alanında ya da günümüzün büyük kısmını geçirdiğimiz iş yerimizde; nerede olduğumuz fark etmez.
Çevremde mobbing hakkında konuştuğumda fark ettim ki, insanlar mobbinge uğradıklarında bunu anlamaları uzun zaman alıyor. Bunun temel nedeni insanların düşünce yapılarıdır.
Mükemmeliyetçi özellikteki insanların çoğu zaman bunu fark etmediklerini bile söyleyebilirim. Çünkü maruz kaldıkları baskının, kendi işlerini yeterince iyi yapmamalarından kaynaklandığını düşünürler. Hatayı ya da eksikliği önce kendilerinde ararlar.
Peki ne yapacağız?
Mobbingi fark etmek
İlk aşamada bize yapılan baskıyı fark etmemiz gerekir. Bu da insanın kendini tanımasından geçer. İnsan kendini tanımazsa kendisine söylenen her şeyi kabullenir. Bir diğer etken, bireylerin ait oldukları toplum içinde kabul görme isteğidir. Takdir edilmek, kabul görmek için sabretmeleri gerektiğini düşünürler.
Kendini tanımak
Birey kendini tanıdıkça kendi sınırlarını fark eder. Bu, özellikle iş hayatında gerçekleştirilmesi olanaksız hedeflerin altında kalmayı da açıklar. Hedef koymak ve adım adım bu hedefleri gerçekleştirmek elbette kişisel gelişim için önemlidir; önemli olan hedeflerin gerçekçi olmasıdır. Buradan kişinin kendi kendine mobbing yapabileceği sonucunu da çıkarabiliriz. En büyük mobbingi kendimize yapıyorsak, kendimizi tanımanın önemi daha da artar.
Karar vermek
Üzerimizde hissettiğimiz mobbingi fark ettiysek karar alma adımına gelmişiz demektir. Kendimize doğru sorular sorarak, objektif bir bakış açısıyla içinde bulunduğumuz durumu değerlendirmeli ve bu durumu adım adım ortadan kaldırmak için izleyeceğimiz yolun haritasını çıkarmalıyız.
Yol haritası çıkarmak
Mobbinge uğradığımız konu hangi alandaysa, o alana uygun eğitimler almak yol haritası çıkarmamıza destek olur. Örneğin kurumsal bir firmada çalışıyorsunuz, işiniz çok yoğun, neredeyse mola vermeden uzun saatler çalışıyor, belki öğle yemeğinizi bile ekran karşısında yiyorsunuz.
Bu bile ne kadar ağır bir baskı altında olduğunuzun göstergesidir. Kendinize zaman yaratıp rahatlamanızı sağlayacak eğitimlere yönelmek hem daha verimli çalışmanızı sağlar hem de işin sizde yarattığı baskıyı azaltır. Online eğitimler bu yoğunluk içinde esneklik sağlar.
Ya da işinizden memnun değilsiniz ve işinizi bırakmadan yeni bir meslek edinmek istiyorsunuz. Bu durumda da eğitimler alarak yeni meslek alanlarını öğrenebilir, belki de ne istediğinizi aldığınız eğitimlerde fark edebilirsiniz.
Stres, insanın kimyasını bozan, uzun dönemde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen, çağımızın en büyük sorunlarından biridir. Bir kara delik gibi içine çeker. Günümüz teknolojisi bunu daha da tetikliyor. O halde teknolojiden yararlanıp eğitimlerle başa çıkmamız gerekmez mi? Yaşadığımızın mobbing olduğunu görmemizi, kendimizi tanımamızı ve yol haritası çıkarmamızı destekleyen eğitimler mobbingi yenmenin en güçlü yoludur.
Yönetici olarak çalışıyorsak hem üst yönetimden ağır bir baskıya maruz kalabilir, hem de farkında olmadan çalışanlarımıza mobbing uygulayabiliriz. Bunun farkına varmak bile eğitimle mümkündür.
Kendinizi tanımanız, olaylar karşısında farklı bir bakış açısı edinmeniz ve alternatif çözümler üretmeniz için bazı eğitim önerileri:
- İş yerinde görgü ve etik kuralları: İş arkadaşlarınızla daha iyi iletişim kurmanızı ve iletişimde uyulması gereken kuralları öğrenmenizi sağlar. Değişimin etkili olması için özellikle yöneticilerin alması önemlidir.
- Mobbing eğitimi: Yaşanan baskının tanımlanmasını ve mücadelede izlenecek yolları anlatır.
- Altı şapkalı düşünme tekniği: İş ya da özel hayatta karşılaşılan problemlerin çözümünde farklı bakış açıları geliştirmeyi sağlar.
- Stres yönetimi: Farklı kişilik tarzlarını ayırt etmeyi, “zor insanlar” karşısında uygulanabilecek teknikleri ve olumsuz durumların yıkıcı etkilerini en aza indirmeyi öğretir.
- Zaman yönetimi: Yoğun iş temposunda zamanınızı doğru ve etkin yönetmeyi, öncelikleri belirlemeyi öğretir.
- Diksiyon: Sesinizi doğru kullanmayı ve vurgulamayı öğrenerek, karşınızdakinin sizi daha iyi anlamasını sağlar.
- Doğru ve etkili konuşma: Doğru nefes almayı, zihin ve beden dilini keşfetmeyi ve doğru kullanmayı öğretir.
- Etkili iletişim stratejileri ve beden dili: Etkili iletişimde bir adım öne çıkarır, mobbing uygulayan kişilerin davranışlarının altındaki nedenleri anlamayı kolaylaştırır.
Gördüğünüz gibi, bir sorunla karşılaştığımızda atacağımız temel adımlar şunlardır:
- Tanımla
- Yüzleş
- Karar ver
- Harekete geç
Yazımın başında da belirttiğim gibi, maruz kaldığımız her türlü kabalığa karşı en büyük silahımız eğitimdir. Çalışansanız eğitim alın; yöneticiyseniz eğitim alın ve aldırın. Eğitimli insan farkında olan insandır. Farkında olan insan saygılı insandır. Saygılı insan ise içinde sevgi olan insandır. İletişimin temeli sevgi ve saygıdır.
Karar vermek başlamanın yarısı, başlamak bitirmenin yarısıdır.
Yazının orijinali İstanbul İşletme Enstitüsü web sitesinde yayımlanmıştır.